İçeriğe geç

Balık probiyotiğinin bilimi

Balığın bağırsağında da, yaşadığı suda da görünmeyen bir mikrobiyal dünya var. Bu sayfa, o dünyayı ve araştırmaların ne bulduğunu sade bir dille anlatıyor.

🦠

Bağırsakta

Yararlı bakteriler bağırsak florasının dengesine katılır; sindirim enzimleri ve yemden yararlanmayla ilişkili sonuçlar çalışmalarda öne çıkar.

🛡️

Savunmada

Probiyotikler zararlı bakterilerle besin ve yer için rekabet eder; araştırmalarda bağışıklık göstergelerinin desteklendiği bildirildi.

🌊

Suda

Bazı Bacillus suşları organik maddenin ayrışmasına katılır; suya eklendikleri deneylerde amonyak düşük ölçüldü.

Bacillus nedir?

Uyuyan tohum gibi bir bakteri

Bacillus türleri zor koşullarda kalın duvarlı bir spora dönüşür; yemde, şişede ve midenin asidinde böyle dayanır. Uygun ortamı bulduğunda yeniden aktif hücreye döner ve çoğalır.

Bacillus subtilis nedir?

Azot döngüsü

Atıktan nitrata dört adım

Amonyak ve nitrit dönüşümünü nitrifikasyon bakterileri yürütür. Bacillus türleri ise daha çok organik maddenin ayrışmasında görev alır. İkisi farklı işlerdir ve birbirini tamamlar.

Bu döngünün çalışması için filtre, havalandırma ve düzenli su değişimi gerekir; probiyotik bu sistemin içinde destek olarak yer alır.

Araştırmalar

Çalışmalar ne buldu?

2007Isolation and selection of Bacillus spp. as potential biological agents for enhancement of water quality in culture of ornamental fish

Çamur ve sazan bağırsağından izole edilen B. subtilis, B. cereus ve B. licheniformis suşları Aeromonas hydrophila üremesini baskıladı ve amonyum, nitrit, nitrat ve fosfat iyonlarını azalttı; etki hem in vitro hem sazanla yapılan ön denemede gösterildi.

Lalloo ve ark. · Journal of Applied MicrobiologyYayına git
2025A comprehensive overview of probiotics in aquaculture: from efficacy evaluation to diverse applications

Derleme; probiyotiklerin hastalık direnci, bağışıklık, büyüme, üreme başarısı ve su kalitesi üzerine olumlu etkilerini, havuzdaki mikrobiyal toplulukları değiştirerek sağladığını özetliyor; türe özgü, tutarlı dozlama stratejisinin hâlâ büyük ölçekte zorluk olduğunu vurguluyor.

Elsegeny ve ark. · Annals of MicrobiologyYayına git
2025Recent advances in the probiotic application of the Bacillus as a potential candidate in the sustainable development of aquaculture

Bacillus türlerinin sürdürülebilir akuakültürde probiyotik olarak kullanımına dair güncel gelişmeleri derleyen tek yazarlı derleme (Ocak 2025 sayısı).

Ghosh · AquacultureYayına git
2025Effects of probiotic Bacillus subtilis and B. licheniformis on water quality, growth, physiology, gene expression, and disease resistance in Sparus aurata fingerlings

B. subtilis + B. licheniformis karışımı suya 0, 0,01, 0,02 ve 0,03 g/m³ dozlarda 10 hafta verildi (240 balık, 12 tank); çözünmüş oksijen doza bağlı arttı, toplam amonyak azotu (TAN) ve NH3 düştü. En yüksek dozda (0,03 g/m³) son ağırlık, ağırlık artışı ve yaşama oranı kontrolden anlamlı yüksek bulundu; Vibrio parahaemolyticus'a direnç de değerlendirildi.

Nassar ve ark. · Frontiers in Marine ScienceYayına git
2024A comprehensive review on probiotics and their use in aquaculture: Biological control, efficacy, and safety through the genomics and wet methods

Yeni probiyotik seçiminde güvenlik ve etkinliğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini; en etkili yaklaşımın genom analizini (toksin, antibiyotik direnci genleri) in vitro ve in vivo denemelerle birleştirmek olduğunu anlatan derleme.

Calcagnile ve ark. · HeliyonYayına git
2024Promising Probiotic Candidates for Sustainable Aquaculture: An Updated Review

Çalışmaların çoğunun Bacillus ve Lactobacillus üzerine yoğunlaştığını belirtip, laktik asit bakterisi dışı (non-LAB) konakçı kaynaklı probiyotik adaylarını (Bifidobacterium, Clostridium, Paenibacillus, Pseudomonas vb.) derliyor.

Hoseinifar ve ark. · AnimalsYayına git
2023Sustainable Ornamental Fish Aquaculture: The Implication of Microbial Feed Additives

Süs balığı ticaretinin 2018'de yaklaşık 5 milyar ABD doları ihracat hacmine ulaştığını belirterek, probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotiklerin süs balıklarında sağlık, taşıma stresinin azaltılması, büyüme ve üremedeki rolünü derliyor.

Hoseinifar ve ark. · AnimalsYayına git
2008Dietary probiotic supplementation in growth and health of live-bearing ornamental fishes

Mrigal sazanı bağırsağından izole edilen B. subtilis yeme 5×10^5–5×10^8 hücre/g düzeyinde katılarak 90 gün verildi; boy-ağırlık artışı ve yaşama oranı anlamlı yükseldi, bağırsakta hareketli aeromonad ve koliform sayıları azaldı, A. hydrophila ile enfeksiyon denemesinde yaşama daha yüksek bulundu. 10^6–10^8 hücre/g yeterli bulundu; daha yüksek doz her zaman daha iyi sonuç vermedi.

Ghosh ve ark. · Aquaculture NutritionYayına git
2021Effect of dietary probiotic supplementation on growth, survival, coloration and stress resistance in guppy (Poecilia reticulata Peters, 1859)

Ticari probiyotik AQUALACT yeme %0, 0,5, 0,75 ve 1,0 oranlarında katılarak 42 gün verildi; en iyi sonuç %0,75 grubunda (boy 3,35 cm, ağırlık 0,43 g, FCR 2,51) alındı ve renklenme ile tuzluluk stresine direnç kontrole göre anlamlı iyileşti.

Samarawardane ve ark. · Tropical Agricultural Research and ExtensionYayına git
2019Evaluation of the Impacts of Long-Term Enriched Artemia with Bacillus subtilis on Growth Performance, Reproduction, Intestinal Microflora, and Resistance to Aeromonas hydrophila of Ornamental Fish Poecilia latipinna

B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia ile beslenen grupta göreceli yumurta verimi (28,65 yumurta/g), dişi başına yavru (62,93) ve yavru yaşama oranı (%70,97) en yüksekti; bağırsakta Bacillus sayısı arttı ve A. hydrophila enfeksiyonunda kümülatif ölüm en düşük gruplar arasında yer aldı (%68,75).

Ahmadifard ve ark. · Probiotics and Antimicrobial ProteinsYayına git
2021Akuakültürde Probiyotikler

Türkçe derleme; akuakültürde antibiyotik direncine alternatif olarak probiyotiklerin büyüme performansı, yem kullanımı, bağışıklık, hastalık direnci, su kalitesi ve stres toleransı üzerindeki faydalarını özetliyor.

Yıldırım ve ark. · Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences (JAES)Yayına git
2019Bacillus subtilis ve Lactobacillus plantarum Probiyotik Bakterilerinin Bazı Balık Patojenleri Üzerine in vitro Antagonistik Etkisi

Sıvı kültür inhibisyon testinde B. subtilis'in Aeromonas sobria, Edwardsiella tarda ve Lactococcus garvieae'yi; L. plantarum'un A. sobria, L. garvieae, Listonella anguillarum ve Yersinia ruckeri'yi baskıladığı gösterildi.

Çelik ve ark. · Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences (JAES)Yayına git
2020Usage of Lactobacillus rhamnosus as a Probiotic in Sea Bass (Dicentrarchus labrax)

L. rhamnosus yetiştirme suyuna veya Artemia'ya eklendiğinde larva deformasyon oranı kontrolde %7 iken su grubunda %5, Artemia grubunda %2 oldu; Artemia'ya eklenmesi Vibrio spp. sayısını anlamlı azalttı.

Öztürk ve ark. · Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences (JAES)Yayına git
2018Laktik Asit Bakterilerinin Balıklarda Büyüme Performansı Üzerindeki Etkileri

Derleme; Pediococcus acidilactici'nin genel olarak büyümeye olumlu etkisinin görülmediği, Streptococcus, Lactobacillus, Lactococcus ve Enterococcus türlerinin ise balıklarda büyüme performansını olumlu etkilediği sonucuna varıyor.

Özgür Yiğit ve ark. · Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi DergisiYayına git
2026The Invisible Balance: How Prebiotics and Probiotics Can Support Fish Health and Development

Prebiyotik ve probiyotiklerin büyüme, bağışıklık ve patojen kontrolü üzerindeki etkilerini, su kalitesini iyileştirme, fizikokimyasal stres etkilerini azaltma ve üremeyi destekleme rollerini derliyor; etkilerin katkı tipine, doza ve balık türüne göre değiştiğini vurguluyor.

Stan ve ark. · Life (Basel)Yayına git
2003Enhanced resistance of rainbow trout, Oncorhynchus mykiss (Walbaum), against Yersinia ruckeri challenge following oral administration of Bacillus subtilis and B. licheniformis (BioPlus2B)

B. subtilis + B. licheniformis spor karışımı (BioPlus2B) yemle verilen alabalıkların Yersinia ruckeri (kırmızı ağız hastalığı etkeni) enfeksiyonuna direnci arttı.

Raida ve ark. · Journal of Fish DiseasesYayına git
2010Probiotic applications for rainbow trout (Oncorhynchus mykiss Walbaum) I. Effects on growth performance, feed utilization, intestinal microbiota and related health criteria

10 haftalık beslemede B. subtilis + B. licheniformis bağırsakta yerleşti (mukozaya tutunan kültürlenebilir bakterilerin %36'sı, sindirim içeriğindekilerin %62'si) ve serum lizozim aktivitesini artırdı; ağırlık artışında anlamlı fark yoktu, FCR iyileşmesi E. faecium grubunda görüldü.

Merrifield ve ark. · Aquaculture NutritionYayına git
2012Evaluation of the probiotics Bacillus subtilis and Lactobacillus plantarum bioencapsulated in Artemia nauplii against vibriosis in European sea bass larvae (Dicentrarchus labrax, L.)

Vibrio anguillarum ile enfekte edilen levrek larvalarında yaşama oranı kontrolde %36,7 iken B. subtilis'le zenginleştirilmiş Artemia alan grupta %86,7'ye çıktı; sağlıklı balıklarda probiyotik yaşamayı olumsuz etkilemedi (%90-94).

Touraki ve ark. · World Journal of Microbiology and BiotechnologyYayına git
2016Virgibacillus proomii and Bacillus mojavensis as probiotics in sea bass (Dicentrarchus labrax) larvae: effects on growth performance and digestive enzyme activities

Yeme tek veya karışık olarak katılan V. proomii ve B. mojavensis 60 gün boyunca boy-ağırlık artışını ve yaşama oranını anlamlı artırdı, sindirim enzimlerini (alkalen fosfataz, amilaz) yükseltti ve bağırsakta kalıcı oldu.

Hamza ve ark. · Fish Physiology and BiochemistryYayına git
2018Assessing the impact of Bacillus strains mixture probiotic on water quality, growth performance, blood profile and intestinal morphology of Nile tilapia, Oreochromis niloticus

Bacillus karışımı ticari probiyotik (Sanolife PRO-F) 0,1-0,2 g/kg yemde 10 hafta havuz denemesinde büyümeyi, FCR'yi, kan değerlerini ve bağırsak villus boyunu iyileştirdi; 0,1 g/kg grubunda havuz suyunda amonyak daha düşük, pH daha iyi bulundu.

Elsabagh ve ark. · Aquaculture NutritionYayına git
2025Protective efficacy of dietary rosmarinic acid and Bacillus subtilis on growth, health parameters and resistance against Aeromonas hydrophila in common carp (Cyprinus carpio)

Yeme 5×10^9 kob/g B. subtilis katılan sazanlarda 8 hafta sonunda büyüme, sindirim enzimleri ve serum bağışıklık değerleri kontrolden yüksekti; A. hydrophila enfeksiyonunda kümülatif ölüm kontrolde %60, B. subtilis grubunda %50 idi.

Shahraki ve ark. · Animal Feed Science and TechnologyYayına git
2014Dietary administration of Bacillus subtilis on hematology and non-specific immunity of Nile tilapia Oreochromis niloticus raised at different stocking densities

84 günlük denemede 5×10^6 kob/g B. subtilis büyümeyi değiştirmedi; ancak yüksek stok yoğunluğunda (62,5 balık/m³) plazma lizozim ve fagositik aktiviteyi anlamlı artırdı; B. subtilis yemde depolama ve mideden geçişte canlı kaldı.

Telli ve ark. · Fish & Shellfish ImmunologyYayına git

Tüm kaynak listesi

Bilimle ilgili sorular

Sorunuzu yazın